Nepal’de ‘küresel ısınma’ faciası: 392 ölü 1400’den fazla kayıp… Eriyen buzul kasabaları yuttu - Beyin Atolyesi

ÇARŞAMBA günü Himalayalar’dan devasa bir buzul koptu. Nepal’in Langtang Milli Parkı’ndaki vadinin tabanına düştü. Büyük miktarda su, çamur, kaya ve buz hızla ilerleyerek Lhende Khola, Bhote Koshi ve Trishuli nehirlerine ulaştı. Özellikle Trishuli nehrinde yarattığı yoğunlukla 72 kilometre aşağıya doğru ilerledi. Açığa çıkan ani seller dağcı turistlerin ve hacıların sıkça ziyaret ettiği bölgeler de dahil olmak üzere bölgenin kuzeyindeki yerleşim yerlerine yöneldi.

DEPREM KAYNAKLI ZANNEDİLDİ

Buzulların kopmasıyla meydana gelen heyelan sarsıntısı ilk başta 4.4 büyüklüğünde bir deprem olarak kayıtlara geçti. ABD Jeolojik Araştırmalar Merkezi (USGS) daha sonra sarsıntının kaya ve buz kütlelerinin çökmesinden kaynaklandığını belirledi ve büyüklüğünü 5.2 olarak tespit etti. Sonrasında ani sel bakını Nepal’in yerleşim merkezlerini adeta yuttu. BBC’ye konuşan uzmanlar, “Donmuş toprak, dağ yamaçlarını kısmen bir arada tutar. Ancak zamanla ısınan toprak çözülür ve toprak kayması, heyelan gibi felaketlere yol açar. Son yıllarda küresel ısınmanın yol açtığı aşırı sıcaklarla hızlı erimenin etkisi var” değerlendirmesini yaptı.

EVLER, KÖPRÜLER, OKULLAR YIKILDI

Nepalli yetkililer, ani selden dolayı onlarca köprünün ve 18 okulun yıkıldığını, yaklaşık 40 kilometrelik yolun hasar gördüğünü ve bunun da arama çalışmalarını zorlaştırdığını belirtirken helikopterlerin devreye girdiği açıklandı. 100’den fazla kişi helikopterlerle kurtarıldı. Trishuli barajı civarında mahsur kalanlar tahliye edildi. Yaralılar başkent Katmandu’ya sevk edildi.

HÜKÜMETTEN İKİNCİ SEL UYARISI

Nepal hükümeti selin doğal ve beşeri ortamı yok ettiği bölgede Bhote Koshi Nehri’ne karışan molozlar nedeniyle ikinci sel baskınlarının meydana gelebileceği konusunda uyarıda bulundu. Risk altındaki yerleşimler tahliye edildi. Diğer yandan Çin ve Nepal devlet medyası önemli sayıda can kaybı beklediklerini açıklarken binlerce kaybın olması aileleri endişelendiriyor.

KÜRESEL ISINMA YÜZÜNDEN…

Himalaya sıradağları, Güney Asya’daki birçok ülkeye yayılıyor ve dev buzullara ev sahipliği yapıyor. Nitekim iklim değişikliğinin yol açtığı aşırı sıcaklar Himalayalar’ın zirvelerindeki buzulları hızla eritiyor. Bilim insanları, buzulların erimesi ile iklim değişikliği arasındaki ilişki konusunda çok yüksek bir bağlantı olduğunu tahmin ediyor.

ZİRVEDEKİ BUZULLARIN 3’TE BİRİ ERİDİ

Birleşmiş Milletler raporuna göre, küresel ısınma nedeniyle Nepal’deki dağ zirvelerinde bulunan buzulların yaklaşık üçte biri eridi. 2021’de Himalayalar’daki bir buzulun kopması, Hindistan’ın Uttarakhand eyaletinde ani sellere yol açmış, 200 kişi hayatını kaybetmiş ya da kaybolmuştu.

ONLARCA ÜLKEDEN HACI VE TURİSTLER KAYIP

Resmi rakamlara göre felakette 392 kişi öldü, 1400’den fazla kişi ise kayıp. Kayıpların bir kısmı, Hindular ve Budistler için kutsal görülen Kailash Mansarovar bölgesine hac yolculuğu yapanlardan oluşuyor. Sel felaketinin mahvettiği Rasuwa bölgesi de doğa yürüyüşlerinin yoğun yapıldığı yerlerden biri. Nepal polisinin yayınladığı son verilere göre, 127’si Nepal vatandaşı olmak üzere 644 yabancı uyruklu turist kayıp. En çok kaybı ise 178 kişiyle Hindistan vatandaşları oluşturuyor. Bunun dışında Avustralya, Kanada, Finlandiya, Belarus, Fransa, Almanya, Macaristan, İrlanda, İsrail, Litvanya, Malezya, Hollanda, Yeni Zelanda, Portekiz, Rusya, Singapur, Güney Afrika, İspanya, Ukrayna, İngiltere, Amerika Birleşik Devletleri, Japonya, Filipinler, Kazakistan, Belçika, İsveç, Letonya, Sırbistan, İsviçre, İtalya ve Bulgaristan kayıp turistler listesinde.

TÜRK TURLARI ETKİLENMEDİ

NEPAL, inanç turizminin yanı sıra macera ve doğaseverlerin de öne çıkan destinasyonları arasında yer alıyor. Himalayalar ve Everest başta olmak üzere trekking, dağcılık, doğa ve macera turizmiyle öne çıkıyor. Türkiye’deki tur operatörleri de Nepal’e paket turlar düzenliyor. Acentalar şu an için müşterilerden iptal veya erteleme talebi gelmediğini belirtiyor. Tatilsepeti’nin Hürriyet’e verdiği bilgiye göre, yakın tarihte tur programlarının bulunmaması ve tedarikçiden herhangi bir bilgilendirme gelmemesi nedeniyle şimdilik şirkete ulaşan bir iptal veya erteleme durumu bulunmuyor. Prontotour Yönetim Kurulu Başkanı Ali Onaran da Nepal’in Türk turistler tarafından yoğun talep gören bir destinasyon olmadığını belirterek, yılda bir veya iki kez Nepal turu düzenlediklerini, şu an için bir iptal olmadığını söyledi. Onaran’ın verdiği bilgiye göre, 2026 yılında Nepal’e seyahat eden Türklerin sayısı 10 binin altında. (Özge ESEN)

BÖLGEYE YARDIM YAĞIYOR

ABD bölgeye 500 bin dolarlık acil yardım sağlayacaklarını duyurdu. Birleşmiş Milletler de (BM) Nepal’e destek için 2 milyon dolarlık destekle birlikte sahaya personel ve malzeme gönderdi. Çin Devlet Başkanı Şi Jinping, kapsamlı bir arama-kurtarma çağrısında bulundu. Hindistan Başbakanı Narendra Modi, “Nepal’e mümkün olan her türlü insani yardımı sağlamaya hazır olduklarını” söyledi. İngiltere Başbakanı Andy Burnham, 5 milyon sterlin yardım teklifi ileterek Nepal’deki İngiliz vatandaşları için “Elimizden gelen her şeyi yapacağız” dedi.

DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI: ŞU ANA KADAR ETKİLENEN TÜRK VATANDAŞI YOK

DIŞİŞLERİ Bakanlığı, yaşanan can kayıpları nedeniyle başsağlığı mesajı yayımladı. Şu ana kadar Türk vatandaşlarının afetten etkilendiğine ilişkin herhangi bir bilgiye ulaşılmadığını bildiren Bakanlık’tan yapılan açıklamada, “Sel felaketi ve toprak kayması nedeniyle yaşanan can kayıplarından derin üzüntü duyuyoruz. Hayatını kaybedenlerin yakınlarına ve ülkelere başsağlığı diliyoruz. Şu an itibarıyla vatandaşlarımızın afetten etkilendiğine ilişkin herhangi bir bilgi tarafımıza ulaşmamış olup süreç yakından takip edilmektedir” denildi.